موسسه تحقیقات واکسن و سرم سازی رازی واکسن و پیشگیری از بیماری ها در دامپزشکی 2783-526X 5 1 2025 08 23 تب‌های ویروسی نوپدید منتقل‌شونده از طریق ناقلان: نقش دامپزشکی در تشخیص و کنترل با رویکرد سلامت واحد 42 47 134684 FA کیان کاشانی دانشکده دامپزشکی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بافت، کرمان، ایران Journal Article 2025 08 03 در سال‌های اخیر، شیوع بیماری‌های ویروسی نوپدید منتقله از ناقلان مانند تب دانگ، چیکونگونیا، زیکا و تب زرد در بسیاری از مناطق جهان به‌ویژه نواحی گرمسیری، افزایش چشمگیری داشته است. این بیماری‌ها به دلیل علائم مشابه در مراحل اولیه، تشخیص افتراقی دشوار و گسترش سریع در جوامع شهری و روستایی، به یک چالش جدی در حوزه سلامت عمومی تبدیل شده‌اند. در این میان، نقش ناقلان (به‌ویژه پشه‌های Aedes) و گاهی حیوانات مخزن در انتقال این ویروس‌ها، اهمیت ورود دامپزشکی به فرآیند پایش، تشخیص و کنترل بیماری را برجسته می‌سازد. این مقاله با رویکرد سلامت واحد (One Health)، به معرفی یک مدل موفق، ساختارمند و کاربردی برای پیشگیری و کنترل این بیماری‌ها پرداخته است؛ مدلی که در کشورهای مختلف با مشارکت دامپزشکان، پزشکان و متخصصان محیط زیست اجرا شده و نتایج مثبتی در کاهش تراکم ناقلان و موارد بیماری داشته است. مراحل اجرایی شامل پایش ناقلان، نمونه‌برداری حیوانی، تحلیل داده‌های اپیدمیولوژیک، مداخلات بیولوژیک و آموزش محلی است. با توجه به شرایط اقلیمی ایران، این مدل کاملاً قابلیت بومی‌سازی دارد. مقاله حاضر توصیه می‌کند که شبکه دامپزشکی کشور در طراحی برنامه‌های پایش و هشدار زودهنگام فعال شود و همکاری میان‌بخشی به‌عنوان راهبرد اصلی کنترل بیماری‌های ناقل‌زاد در دستور کار سیاست‌گذاران قرار گیرد. https://vdpvm.areeo.ac.ir/article_134684_01ca0961f168a10ffc65ea422b674b8e.pdf